06-03-2010

Het opzetten van een Europese diplomatie loopt vertraging op. De redenen: getouwtrek om de macht tussen de lidstaten en de EU-Commissie, en eisen van het europarlement. De Europese minister van Buitenlandse zaken, Cathy Aston, zit klem.

Ashton heeft het de eerste maanden van haar mandaat als Europees 'minister' van Buitenlandse Zaken, niet makkelijk. Ze ging niet of veel te laat naar Haïti, ze wordt als zwak gebrandmerkt, ze verkoos een bezoek van de nieuwe president van Oekraïne boven overleg met de Europese ministers van Defensie, én ze krijgt haar Europese diplomatieke dienst maar niet rond.

Het voorstel voor een 3.000 man sterke Europese diplomatieke organisatie had er eigenlijk al moeten liggen. De Europese diplomatie moet het Europees beleid beter stroomlijnen en moet uitmonden in Europese 'ambassades' overal ter wereld. De dienst moet volgens het verdrag van Lissabon worden samengesteld uit ambtenaren van de EU- Commissie én van de Europese ministerraad, aangevuld met gedetacheerde nationale diplomaten.

Maar al weken is een steekspel bezig tussen de Europese Commissie en de lidstaten. De Commissie vreest een flink deel macht te verliezen als de eigen diensten opgaan in die nieuwe organisatie, en wil de controle houden door mee te beslissen over alle belangrijke aspecten: het organigram van de dienst, de rekrutering, de benoemingen en de budgetten.

Een aantal lidstaten vindt dat Ashton, die tegelijk vicevoorzitter is van de EU-Commissie, te zeer onder de knoet van Commissievoorzitter José Manuel Barroso zit. Zeker de grote landen willen mee het uitzicht van de Europese diplomatie bepalen. De nieuwe lidstaten willen beter vertegenwoordigd zijn in die nieuwe dienst dan tot op heden in de administratie van de Europese Commissie. Dat Ashton onlangs de vroegere kabinetschef van Barroso, Joao Vale De Almeida, benoemde tot Europees ambassadeur in Washington, was extra olie op het vuur in de lidstaten.

Op de eerste dag van informeel overleg tussen de Europese ministers van Buitenlandse Zaken in Cordoba maande onder meer de Belgische minister Steven Vanackere Ashton aan snel werk te maken van die Europese diplomatie. 'De lidstaten moeten zich in die nieuwe Europese diplomatieke dienst kunnen vinden, beklemtoonde hij. 'We zitten te vaak in de bilaterale logica en missen dikwijls de kans om het gemeenschappelijk Europees belang te zien. De Europese diplomatieke dienst moet het vehikel zijn om steeds meer met één stem te spreken als Europese Unie.'

Evenwichtsoefening

Op een persconferentie gisteravond beklemtoonde Ashton dat het een lastige evenwichtsoefening wordt. Ook het Europees parlement krijgt nu een grotere zeg over de organisatie en het budget van die Europese diplomatie.

Zonder medewerking van de Europese Commissie dreigt Ashton even machteloos te worden als haar voorganger, Javier Solana. De Commissie heeft de knowhow en het geld in huis om zo'n eengemaakt buitenlands beleid echt te doen werken.

Wel is het takenpakket van Ashton veel te zwaar voor één persoon. 'Ik kan niet overal gelijk zijn', vergoelijkt zij. Vanackere wil daarom dat Ashton volwaardige vervangers krijgt die namens haar kunnen spreken.

(De Tijd, 6 maart 2010)