19-07-2010

De landen van de internationale troepenmacht in Afghanistan leggen deze week in Kaboel een kalender vast waarbij het bevel over het grondgebied tegen 2014 volledig aan het Afghaanse leger wordt overgedragen. De overdracht moet er komen na 'een voorwaardelijke en gefaseerde transitieperiode'.

De plannen voor de overdracht blijken uit de ontwerptekst voor de slotverklaring van de Internationale Conferentie over Afghanistan die dinsdag in Kaboel zal plaatsvinden.

Op het document van Staffan de Mistura, de speciale gezant van de Verenigde Naties in Afghanistan, prijkt de mededeling 'Niet voor verspreiding' maar één exemplaar lekte toch uit in de Britse krant The Independent on Sunday. Meerdere diplomatieke bronnen bevestigden vervolgens de authenticiteit en inhoud. Uit de ontwerptekst blijkt dat de buitenlandse troepenmacht ISAF het streven van de regering in Kaboel erkennen om tegen 2014 het bevel over het Afghaanse grondgebied over te dragen aan Afghaanse troepen. "De internationale gemeenschap steunt het plan van de Afghaanse president dat de nationale veiligheidstroepen de militaire operaties tegen het einde van 2014 moeten leiden én uitvoeren in alle provincies", klinkt het.

President Karzai zou op de conferentie de tijdstabel uit de doeken doen voor een "voorwaardelijke en gefaseerde transitie". De internationale gemeenschap zou beloven te helpen "door de nodige steun te leveren om de veiligheid in deze periode op te voeren, en door zijn voortdurende steun voor training, uitrusting en tijdelijke financiering voor de nationale veiligheidstroepen op elk niveau, zodat ze de taak op zich kunnen nemen om hun land te beveiligen".

Concreet zullen de ISAF en de Afghaanse regering voor elke provincie een vooruitgangsrapport maken tegen het einde van 2010, waarna het transitieproces van start gaat. In rustigere provincies kan de bevelsoverdracht dan snel plaatsvinden, in onrustige provincies zoals Helmand kan dat nog vier jaar duren.

Zestig ministers

Op de bijeenkomst zit een zestigtal ministers van Buitenlandse zaken aan van landen met troepen in Afghanistan, waaronder VS-minister van Buitenlandse Zaken Hillary Clinton en Belgisch minister van Buitenlandse Zaken Steven Vanackere.

De verklaring vormt de formele bevestiging van een scenario dat zich al maanden in de diplomatieke wandelgangen kristalliseert. Hoewel er in de slotverklaring geen sprake is van concrete vertrekdata, zullen veel landen in de praktijk hun exitstrategie nu aan de gefaseerde bevelsoverdracht binden. Ook een omgekeerde beweging zal plaatsvinden: sommige ISAF-lidstaten beslisten al eerder hun vervroegd vertrek, zoals Nederland (eind 2010) en Canada (2011). Het huidige Belgische mandaat loopt eind 2011 af (zie kader). De Britse premier Cameron gaf onlangs aan dat de maximale houdbaarheidsdatum van Britse troepen in Afghanistan 2015 is, terwijl ook VS-president Obama een vurig pleitbezorger is van Afghaans "ownership" op termijn.

President Karzai zal volgens het document aan de delegatieleden verklaren dat de conferentie een "keerpunt" is in Afghanistans "transitie naar een tijdperk van vrede, rechtvaardigheid en een billijker ontwikkeling". Hij zou ook beloven dat "het uitbreiden van de dagelijkse keuzes en mogelijkheden voor het Afghaanse volk, alsook het verzekeren van hun grondrechten, de hoekstenen zullen blijven van de benadering die mijn regering neemt om aan vredesopbouw en een allesomvattend herstel te werken."

Het document pint de internationale troepenmacht wel nog vast aan enkele kortetermijndoelstellingen. Daaronder bevindt zich een plan om de opiumhandel te bestrijden door het aantal papavervrije provincies in Afghanistan uit te breiden naar 24 in het komende jaar. De internationale gemeenschap benadrukt ook de nood aan transparante verkiezingen, nadat de laatste presidentsverkiezingen overschaduwd werden door beschuldigingen van corruptie. Op 18 september vinden in Afghanistan Kamerverkiezingen plaats. In ruil voor meer goed bestuur van de Afghaanse regering zal de internationale gemeenschap 800 miljoen dollar investeren in een vijf jaar durend vredesprogramma, dat "het doel stelt om binnen vijf jaar 36.000 ex-strijders te reïntegreren en 4.000 gemeenten in 220 districten van 22 provincies te steunen".

Nieuw offensief

De vredesbeloftes op de internationale conferentie worden ook overschaduwd door nieuw geweld. Naast regelmatige aanslagen, waaronder een bloedige aanval (zie kader), vallen vooral veel slachtoffers bij de dagelijkse gevechten tussen de internationale troepen en opstandelingen. Vorige maand was met 103 slachtoffers de dodelijkste maand voor buitenlandse troepen sinds de VS-invasie eind 2001. ISAF-commandanten verwachten in de komende maanden een stijging van het geweld omdat ze nog een offensief zullen lanceren waarbij een groot deel van de 150.000 buitenlandse strijdkrachten betrokken zal worden.

(De Morgen, 19 juli 2010)