19-01-2012

Financiën is een van de grootste overheidsdiensten van de federale overheid.

Hij is natuurlijk gekend voor de belastingen. Belastingen worden niet geïnd voor het plezier om geld binnen te brengen, maar wel opdat de overheid zijn maatschappelijke rol zou kunnen vervullen: zorgen dat er wegen zijn, dat er onderwijs is, dat er gezondheidszorgen zijn, dat er sociale voorzieningen zijn, pensioenen, inkomen voor wie niet kan werken, ondersteuning van mensen en ondernemingen, veiligheid, enz. Belastingen hebben een sterk herverdelend karakter en dit in verschillende richtingen: ze wegen zwaarder door voor hoge inkomens, voor wie veel verbruikt, voor wie veel vervuilt en ze zijn ondersteunend voor mensen zonder of met een laag inkomen, voor wie enkel in zijn levensonderhoud voorziet of wie spaarzaam is met het milieu.

De meest gekende belastingen zijn de inkomstenbelastingen voor personen en bedrijven, de BTW, die betaald wordt bij verbruik en de accijnzen, die op bepaalde producten worden geheven zoals brandstof, tabak, alcohol. Maar er zijn er nog andere: douanerechten, onroerende voorheffing of grondlasten, verkeersbelasting, belastingen op spelen en weddenschappen, registratierechten, successierechten, taksen op verzekeringen en banken, transactietaksen, bijvoorbeeld op beursverrichtingen en milieutaksen. Voor een aantal daarvan is de bevoegdheid voor inning al overgedragen aan de gewesten. In de toekomst zullen die gewesten nog meer taken overnemen van de federale belastingdienst. Maar een ding hebben deze belastingen gemeen: ze dragen alle bij opdat de overheid daarmee iets zou kunnen doen voor bevolking en bedrijven.

Financiën heeft daarnaast nog heel wat andere taken. Zo is er de dienst voor alimentatievorderingen. Wanneer iemand in gebreke blijft bij de betaling van zijn of haar onderhoudsgeld, dan kan die dienst bijspringen door voorschotten uit te keren aan wie op zijn onderhoudsgeld wacht en de invordering te doen bij wie het moet betalen. Er worden boeten geïnd in uitvoering van rechterlijke uitspraken. Er gebeuren inningen en invorderingen voor andere departementen, gewesten, provincies en gemeenten. Er is ook een belangrijke controlefunctie. In de eerste plaats tegen fiscale en financiële fraude, maar eveneens tegen economische fraude en veiligheid. Zo controleert de Douane sterk op namaak, veiligheid van voedsel, drugs, illegale transacties, smokkel, goederentrafiek, mensenhandel, enz.

Financiën zorgt voor rechtszekerheid voor burgers en bedrijven. Akten kunnen geregistreerd worden en zo bewijskracht krijgen tegen derden. Hypotheken zorgen er voor dat duidelijk bepaald wordt wie eigenaar is. Opmetingen leggen vast hoe groot een eigendom is, wie eigenaar is en hoeveel die waard is. De FOD Financiën is bevoegd voor het kopen en verkopen van staatseigendommen en voor onteigeningen voor het algemeen nut. Hij verkoopt in beslag genomen goederen.

Er is ook een financiële bevoegdheid, die vooral de laatste jaren enorm aan belang heeft gewonnen. Het agentschap van de schuld beheert de openbare schuld en gaat leningen aan voor de gehele overheid. Het geeft o.m. de staatsbons uit en de meer gespecialiseerde OLO’s. Er is een belangrijke opvolging van de financiële markten en diensten. Zo heeft de Thesaurie (zo heet dit deel van Financiën) de afgelopen 4 jaar haar handen vol gehad met de bankendossiers en met het veilig stellen van het spaargeld van de mensen. Daarvoor beheert ze het zogenaamde depositobeschermingsfonds: een fonds dat moet tussenkomen indien een bank failliet zou gaan (wat gelukkig nog niet is gebeurd) en de spaarders hun geld tot aan een zekere limiet moet terugbezorgen. Nu komt daar nog het resolutiefonds bij dat zal optreden wanneer banken te veel risico zouden nemen.

Financiën centraliseert ook de boekhoudkundige verwerking van de ontvangsten en de uitgaven van de federale staat. Ze houdt toezicht op de instellingen van openbaar nut en beheert de participaties van de federale staat in bepaalde instellingen waaronder o.m. de banken. De Thesaurie is nog steeds bevoegd voor het maken van munten en de controle op het geld. De Thesaurie beheert zelf gelden, waarden en bezittingen die achter gebleven zijn, waarvan de juiste eigenaar niet is gekend of die voorlopig in bewaring zijn gegeven.

Ten slotte is de FOD Financiën eveneens een uitbetalende instelling. Ze betaalt belastingen terug. Ze betaalt de wedden, vergoedingen en kinderbijslag van de meeste ambtenaren uit en de ambtenarenpensioenen. Ze zorgt ervoor dat in bewaring genomen goederen, gelden en waarden uiteindelijk aan de rechtmatige eigenaar toekomen. Ze beheert ook enkele kassen, zoals deze voor rampenschade en oorlogspensioenen.

ALGEMENE BELEIDSNOTA